Toen Bernadette voor het eerst mijn behandelkamer binnenkwam, hield ze haar jas aan. Ze zat op het puntje van haar stoel, alsof ze elk moment kon vertrekken. Het gaat niet meer,zei ze. Ik ben al zo lang moe dat ik bijna vergeten ben hoe energie voelt.

Overdag werkte ze en glimlachte ze wanneer dat nodig was. Maar thuis kroop ze in bed. Zelfs douchen of een bericht beantwoorden voelde als een enorme opgave. In het begin gebeurde er weinig. Soms kwam Bernadette zwijgend binnen. Een paar keer belde ze af omdat ze de kracht niet had om naar mijn praktijk te komen. Ik probeerde haar niet op te vrolijken, maar wilde vooral dat ze wist dat ze niet hoefde te doen alsof. Je hoeft vandaag niet beter te zijn,zei ik. We kunnen samen kijken hoe zwaar het voor je is.

Langzaam onderzochten we haar gedachten. Bernadette was ervan overtuigd dat ze faalde. Op slechte dagen dacht ze: Ik kom hier nooit uit. Een slechte dag betekent niet dat je terug bij af bent,zei ik. Het betekent dat je een slechte dag hebt.We begonnen met kleine stappen. Ze opende elke ochtend haar gordijnen en maakte later korte wandelingen. Soms kwam ze niet verder dan de hoek van de straat. Toch schreef ze alles op in een schrift.

Na een paar maanden kwam ze binnen met een andere blik. Ik heb gisteren gelachen,zei ze. Om een filmpje van een kat. Het was onbelangrijk, maar ik lachte echt.

Haar herstel verliep niet rechtlijnig. Er waren nog moeilijke dagen, maar ze begreep steeds beter dat herstel niet betekende dat verdriet nooit meer terugkwam. Het betekende dat verdriet niet langer haar hele leven bepaalde.

Een jaar later bladerde Bernadette tijdens onze laatste afspraak door haar schrift. Eerst stonden er zinnen als gedoucht en naar buiten geweest. Later schreef ze: een vriendin gebeld, muziek geluisterd en een plan gemaakt voor volgende maand. Wat heeft u eigenlijk voor mij gedaan?vroeg ze. Ik heb je niet beter gemaakt,antwoordde ik. Jij hebt zelf de weg teruggevonden. Ik heb alleen naast je gezeten toen je die nog niet kon zien.

Toen Bernadette mijn praktijk verliet, scheen de zon. Niet fel genoeg om alle schaduwen weg te nemen, maar helder genoeg om de straat zichtbaar te maken. Ik keek haar na. Ze had haar depressie niet eenvoudigweg verslagen. Ze had geleerd zichzelf niet meer te verlaten wanneer het donker werd.